ทรัมป์เผย “Framework Deal” กรีนแลนด์ เปิดทางสหรัฐฯ-นาโตเข้าถึงแร่หายากและความมั่นคงในอาร์กติก
สหรัฐฯ ประกาศ “Framework Deal” กับกรีนแลนด์ เรื่องแร่หายากและความมั่นคง
ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐฯ ได้ประกาศว่าเขาและพันธมิตรจาก NATO (องค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ) ได้บรรลุ “framework ของข้อตกลงในอนาคต” เกี่ยวกับ กรีนแลนด์ (Greenland) และภูมิภาคอาร์กติกในการประชุมที่ World Economic Forum ณ ดาวอส ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2569 ตามรายงานจาก CNBC และแหล่งข่าวอื่น ๆ ว่าด้วยกรอบข้อตกลงนี้อาจรวมถึงการเข้าถึง สิทธิในแหล่งแร่ธาตุหายาก (Rare Earth Minerals) ที่สำคัญและประเด็นด้านความมั่นคง แต่รายละเอียดยังไม่ชัดเจนทั้งหมด
ทำไมกรีนแลนด์ถึงเป็นจุดสนใจ?
กรีนแลนด์เป็นดินแดนที่ตั้งอยู่ในอาร์กติก และยังเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรเดนมาร์ก โดยประชาชนในพื้นที่มีระบบปกครองตนเอง แม้ว่าจะอยู่ภายใต้ธงของเดนมาร์กก็ตาม พื้นที่ส่วนใหญ่ของเกาะถูกปกคลุมด้วยน้ำแข็ง แต่ใต้พื้นน้ำแข็งดังกล่าวมีทรัพยากรธรรมชาติมหาศาล รวมถึงแร่ธาตุหายากซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับเทคโนโลยีขั้นสูง ทั้งสมาร์ทโฟน ระบบไฟฟ้า กังหันลม รถยนต์ไฟฟ้า และอุปกรณ์ทางทหาร
แร่หายาก (Rare Earth Elements) คือกลุ่มธาตุโลหะที่ถึงแม้จะมีชื่อว่า “หายาก” แต่จริง ๆ แล้วอยู่ในธรรมชาติทั่วไป แต่อุปสรรคคือการสกัดและแปรรูปต้องใช้เทคโนโลยีสูงและต้นทุนมาก โดยเฉพาะในโลกปัจจุบันที่จีนควบคุมอุปทานและการผลิตแร่หายากส่วนใหญ่ของโลก การเข้าถึงแหล่งแร่ใหม่ ๆ จึงเป็นหัวใจของนโยบายความมั่นคงและอุตสาหกรรมของหลายประเทศ
รายละเอียดของ “Framework Deal” ที่ประกาศ
ทรัมป์กล่าวว่า “framework ของข้อตกลง” ที่บรรลุกันนั้นจะเกี่ยวข้องทั้งด้านความมั่นคงและแร่ธาตุ โดยมีทั้งสหรัฐฯ และสมาชิก NATO เข้าไปมีส่วนร่วม แต่เขาไม่ได้เปิดเผยเงื่อนไขหรือรายละเอียดในทันที มีการกล่าวถึงการเข้าถึงแหล่งแร่หายาก และโครงการด้านความมั่นคง เช่นโครงการป้องกันขีปนาวุธที่เรียกว่า Golden Dome ซึ่งถูกมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ความมั่นคงระยะยาวของสหรัฐฯ จากการรวมทรัพยากรด้านเทคโนโลยีและการป้องกันประเทศเข้าด้วยกัน
ทรัมป์ยังเน้นว่าการได้มาซึ่งสิทธิในแร่หายากไม่ได้เป็นเหตุผลหลักสำหรับการเจรจาเพื่อ “framework deal” แต่เป็นส่วนหนึ่งของภาพใหญ่ด้านความมั่นคง ทั้งนี้คำกล่าวของเขามีการตีความหลากหลายและถกเถียงกันในระดับนานาชาติ
ปฏิกิริยาระหว่างประเทศและเดนมาร์ก
ปฏิกิริยาต่อข่าวการประกาศ framework deal มีความแตกต่างกันไป ในกรุงโคเปนเฮเกนและนูค (เมืองหลวงของกรีนแลนด์) ผู้นำทั้งสองพื้นที่ออกมาเน้นย้ำว่า อธิปไตยของกรีนแลนด์ เป็นสิ่งที่ไม่สามารถเจรจาได้และไม่ใช่ประเด็นเปิดให้ขายหรือแลกเปลี่ยน นโยบายนี้ได้รับการยืนยันจากรัฐบาลเดนมาร์กด้วยเช่นกัน โดยระบุว่าการเจรจาอาจครอบคลุมด้านความมั่นคง การลงทุน หรือความร่วมมือทางเศรษฐกิจ แต่ “สิทธิอธิปไตย” ต้องได้รับการเคารพอย่างเต็มที่
ในระดับ NATO, เลขาธิการ Mark Rutte ปฏิเสธว่าการพูดคุยข้อตกลงรวมถึงเรื่องอธิปไตยหรือการถ่ายโอนของทรัพยากรสำคัญออกจากเดนมาร์กไปยังใคร แต่มุ่งเน้นที่การเพิ่มความร่วมมือและความมั่นคงในภูมิภาคอาร์กติกแทน
ความตึงเครียดกับจีนและความสำคัญของห่วงโซ่อุปทาน
หนึ่งในเหตุผลที่หลายประเทศให้ความสนใจต่อกรีนแลนด์คือความพึ่งพาแหล่งแร่หายากที่จีนมีอยู่มากในห่วงโซ่อุปทานโลก โดยจีนถือครองสัดส่วนการผลิตและแปรรูปแร่หายากในสัดส่วนสูงมาก ซึ่งส่งผลให้หลายประเทศรวมถึงสหรัฐฯ ต้องการเปิดเส้นทางการเข้าถึงแหล่งใหม่เพื่อลดการพึ่งพาจีน
หากสหรัฐฯ หรือ NATO มีบทบาทในการพัฒนาแหล่งแร่หายากในกรีนแลนด์ ก็อาจช่วยลดอำนาจของจีนในตลาดนี้ และสนับสนุนอุตสาหกรรมเทคโนโลยีสะอาด (clean tech) และการผลิตอุปกรณ์ทางทหาร ซึ่งทั้งสองเป็นพื้นที่สำคัญทางยุทธศาสตร์ของโลกยุคใหม่
ผลกระทบทางการเมืองและเศรษฐกิจ
การประกาศ framework deal ของทรัมป์ทำให้เกิดเสถียรภาพและความไม่แน่นอนผสมกัน ทั้งในตลาดการเงินและในความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ กับพันธมิตรยุโรปก่อนหน้านั้น ความตึงเครียดเกิดขึ้นเมื่อทรัมป์เคยขู่ว่าจะขึ้นภาษีนำเข้าสินค้าจากบางประเทศในยุโรปเพื่อกดดันให้เกิดการเจรจาเกี่ยวกับกรีนแลนด์ แต่หลังการประกาศ framework deal แผนภาษีเหล่านั้นก็ถูกถอนออก ซึ่งทำให้ตลาดมีการตอบรับในทิศทางบวกบ้าง แต่ความไม่มั่นใจก็ยังคงอยู่
นอกจากนี้ มีการเตือนจากนักวิเคราะห์ว่าการเชื่อมโยงเรื่องทรัพยากรและความมั่นคงเข้าด้วยกันในข้อตกลงเช่นนี้อาจเพิ่มแรงกดดันด้านภูมิรัฐศาสตร์ระหว่างมหาอำนาจใหญ่ และอาจเป็นต้นเหตุของการแข่งขันทางเทคโนโลยีและทรัพยากรที่รุนแรงขึ้นในอนาคต
ภาพรวมสรุป
- ทรัมป์ประกาศ “framework deal” เกี่ยวกับกรีนแลนด์ พร้อม NATO โดยไม่เผยรายละเอียดทั้งหมด
- ข้อตกลงนี้มีทั้งด้านความมั่นคงและการเข้าถึงแร่หายาก แต่ข้อมูลยังไม่ครบถ้วน
- เดนมาร์กและกรีนแลนด์ยืนยันอธิปไตยของตนเป็นสิ่งสำคัญที่สุด
- จีนเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้แหล่งแร่หายากถูกจับตา
- การเมืองระหว่างประเทศและเศรษฐกิจโลกอาจเปลี่ยนแปลงจากดีลนี้ต่อไป